Dalili za ugonjwa wa tezi dume

Dalili za magonjwa ya tezi dume (iwe ni kuvimba kwa kawaida kulikoashiriwa kama BPH, au saratani ya tezi dume) mara nyingi hujitokeza kwa sababu tezi hii inapoongezeka ukubwa, huanza kuubana na kuukandamiza mrija wa mkojo (urethra) unaopita katikati yake.

​Dalili hizi zimegawanyika katika makundi makubwa mawili:

​1. Dalili Zinazosababishwa na Kuziba kwa Njia ya Mkojo (Obstructive Symptoms)

​Hizi hutokea kwa sababu tezi inazuia mkojo kutoka kwa urahisi:

​Kupata kigugumizi au shida wakati wa kuanza kukojoa: Mwanamume anakuwa anasubiri au kutumia nguvu/kukaza misuli kwa muda mrefu ndipo mkojo uanze kutoka.

​Mtiririko wa mkojo kuwa dhaifu (Weak stream): Mkojo hautoki kwa kasi au kwa kuruka mbali kama zamani, badala yake unadondoka kwa unyonge karibu na miguu.

​Mkojo kukatika-katika: Mkojo unatoka kisha unasimama, kisha unarudi tena wenyewe wakati wa kukojoa.

​Kudondoka kwa matone ya mkojo baada ya kumaliza: Baada ya kuhisi umemaliza kukojoa na kuondoka, mkojo unaendelea kudondoka wenyewe kwenye nguo ya ndani.

​Kuhisi kibofu hakijaisha mkojo: Kupata hisia kwamba bado kuna mkojo umebaki ndani ya kibofu hata baada ya kujitahidi kukojoa sana.

​2. Dalili Zinazosababishwa na Kuwashwa kwa Kibofu (Irritative Symptoms)

​Hizi hutokea kwa sababu kibofu kinalazimika kufanya kazi kwa nguvu kubwa ili kusukuma mkojo, hali inayokifanya kiwe na usikivu wa kupitiliza:

​Kukojoa mara kwa mara (Frequency): Kuhisi haja ya kwenda msalani kila baada ya muda mfupi, wakati mwingine chini ya saa mbili tangu ukamue mkojo wa mwanzo.

​Kukojoa usiku sana (Nocturia): Kuamka mara mbili au zaidi usiku kwa ajili ya kukojoa tu, hali inayoharibu mtindo wa kulala.

​Hamu ya ghafla na ya lazima ya kukojoa (Urgency): Kupatwa na hamu kali ya mkojo inayokuja ghafla kiasi cha kushindwa kuizuia, na wakati mwingine mkojo unaweza kutoroka kabla ya kufika msalani.

​3. Dalili za Hatari Zaidi (Red Flags)

​Dalili hizi zinaashiria kuwa ugonjwa umefikia hatua ya juu au unaambatana na maambukizi makali/saratani, na zinahitaji kumuona daktari haraka sana:

​Mkojo kusimama kabisa (Acute Urinary Retention): Kushindwa kutoa hata tone moja la mkojo huku kibofu kikiwa kimejaa na kinaleta maumivu makali chini ya kitovu. Hii ni dharura ya kitabibu.

​Kutoka kwa damu kwenye mkojo (Hematuria) au kwenye mbegu za kiume.

​Maumivu makali au hisia ya kuungua wakati wa kukojoa au wakati wa kutoa mbegu za kiume.

​Maumivu makali na endelevu ya mgongo (kiuno), nyonga, au mapaja ya juu (mara nyingi huhusishwa na saratani iliyosambaa kwenye mifupa).

​Kumbuka: Kuwa na dalili hizi haimaanishi moja kwa moja kwamba una saratani ya tezi dume. Mara nyingi husababishwa na tezi dume kuvimba kwa kawaida (BPH). Hata hivyo, kufanya uchunguzi wa kitaalamu hospitalini (kama kipimo cha damu cha PSA na DRE) ndiyo njia pekee ya kupata uhakika.