Fahamu kuhusu kichaa cha mbwa

Utangulizi

​Kichaa cha mbwa ni ugonjwa hatari na unaoambukiza kwa kasi ambao huathiri mfumo mkuu wa neva wa viumbe wenye damu moto, wakiwemo wanyama na binadamu. Ugonjwa huu unajulikana duniani kote kwa jina la kitaalamu kama Rabies. Ni moja kati ya magonjwa ya kale zaidi na yenye kuogofya kutokana na ukweli kwamba, pindi virusi vyake vinapofika kwenye ubongo na kuanza kuathiri mwili, ugonjwa huu hauna tiba na mara nyingi husababisha vifo.

​Maana ya Kichaa cha Mbwa

​Kimsingi, kichaa cha mbwa ni ugonjwa wa virusi (viral disease) unaosababishwa na virusi vinavyojulikana kama Lyssavirus. Ugonjwa huu unaainishwa kama ugonjwa wa Zoonotiki (Zoonotic disease), ikimaanisha ni ugonjwa unaoweza kuambukizwa kutoka kwa wanyama kwenda kwa binadamu.

​Ingawa ugonjwa huu umepewa jina la "kichaa cha mbwa" kwa sababu mbwa ndio wanyama wakuu wanaoeneza ugonjwa huo kwa binadamu (zaidi ya 99% ya maambukizi ya binadamu hutokana na mbwa), unaweza pia kuwaathiri wanyama wengine wa mwituni na wa kufugwa kama vile paka, popo, mbweha, na simba.

​Virusi vya kichaa cha mbwa hupatikana kwa wingi kwenye mate ya mnyama aliyeambukizwa. Maambukizi hutokea pale mate hayo yenye virusi yanapoingia mwilini mwa kiumbe mwingine, mara nyingi kupitia:

​Kung'atwa na mnyama mwenye ugonjwa huo.

​Kukwaruzwa vibaya na mnyama huyo.

​Mate ya mnyama huyo kugusa sehemu ya mwili yenye kidonda kibichi au kwenye ngozi laini (kama machoni au mdomoni).

​Baada ya virusi kuingia mwilini, huanza kusafiri taratibu kupitia mishipa ya fahamu kuelekea kwenye uti wa mgongo na hatimaye kufika kwenye ubongo, ambako huko husababisha uvimbe mkubwa na uharibifu wa mfumo mzima wa neva unaoratibu mwili.

​Hitimisho

​Kwa ufupi, kichaa cha mbwa ni ugonjwa hatari wa mfumo wa neva unaosababishwa na virusi na kuenezwa kupitia mate ya wanyama walioambukizwa. Pamoja na ukweli kwamba ugonjwa huu hauna tiba mara tu unapoanza kuonyesha athari zake mwilini, jambo la faraja ni kwamba unaweza kuzuilika kwa 100%. Kinga madhubuti dhidi ya ugonjwa huu inajumuisha kuwapatia chanjo ya mara kwa mara wanyama wa kufugwa (hasa mbwa na paka), pamoja na kuwahi kupata huduma ya kwanza na chanjo ya dharura mara tu baada ya kukutana na mazingira ya kuambukizwa.