Mambo ya Kuepuka kwa Mtu Aliyevunjika Shingo
Kuvunjika kwa shingo (kwa kitaalamu, jeraha la safu ya uti wa mgongo kwenye eneo la shingo au cervical spine fracture) ni dharura kubwa ya kitabibu. Uharibifu wowote katika eneo hili unaweza kuathiri mfumo wa neva, hivyo kusababisha kupooza au hata kifo ikiwa hatua sahihi hazitachukuliwa. Uangalifu mkubwa unahitajika kuanzia eneo la tukio hadi mgonjwa anapopata nafuu.
Mambo ya Kuepuka (Don'ts)
Ili kuzuia madhara zaidi kwa mgonjwa, ni muhimu kuepuka vitendo vifuatavyo:
Usimsogeze mgonjwa bila sababu za msingi: Usijaribu kumbadilisha nafasi au kumhamisha mgonjwa isipokuwa kama yuko katika hatari ya moja kwa moja ya kupata madhara zaidi (kwa mfano, kwenye jengo linaloungua au eneo la ajali hatarishi). Harakati yoyote inaweza kusababisha vipande vya mfupa vilivyovunjika kukata uti wa mgongo.
Usipindishe au kuzungusha shingo: Epuka kabisa kulazimisha kichwa au shingo ya mgonjwa kugeuka au kunyooka. Shingo lazima ibaki katika hali iliyopo (neutral position) ili kuzuia mgandamizo wa neva.
Usimpe mgonjwa chakula au kinywaji: Mgonjwa aliye na jeraha la shingo anaweza kuwa na matatizo ya kumeza au anaweza kuhitaji upasuaji wa haraka. Kumpa kitu chochote kinywani kunaweza kusababisha mgonjwa kusonga (choking) au kutapika na kuingiza matapishi kwenye mapafu (aspiration).
Usijaribu kuondoa kofia ya pikipiki (kama ipo): Ikiwa mgonjwa alikuwa amevaa kofia ngumu (helmet), usijaribu kuiondoa kwani kitendo hicho kinahusisha kuzungusha shingo. Acha kazi hiyo ifanywe na wataalamu wa huduma ya kwanza wenye vifaa sahihi.
Usitumie mto chini ya kichwa: Kamwe usiweke mto au kitu chochote kinachoinua kichwa cha mgonjwa kwani hii inabadilisha mkao wa shingo na inaweza kuongeza hatari ya jeraha la uti wa mgongo.
Usicheleweshe kupiga simu ya dharura: Kila sekunde ni muhimu. Epuka kupoteza muda kujaribu matibabu ya asili au kungoja maumivu yaweze. Wasiliana na huduma za dharura (ambulensi) mara moja.
Hitimisho
Jeraha la shingo ni hali tete inayohitaji utaalamu na vifaa maalumu ili kuzuia ulemavu wa kudumu. Kanuni kuu ya huduma ya kwanza katika hali hii ni "kutomdhuru zaidi mgonjwa" (do no harm). Kwa kuepuka harakati zozote zisizo za lazima, kutomlisha mgonjwa, na kuhakikisha shingo inabaki tuli hadi wataalamu wafike, unaweza kuokoa maisha ya mtu au kuzuia uharibifu mkubwa wa neva. Daima hakikisha unawaita wataalamu wa afya mara moja pale unapokutana na tukio la ajali linalohusisha maumivu makali ya shingo.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
