Haemophilus influenzae: Ni bakteria anayesababisha maambukizi makali kama nimonia na homa ya utando wa ubongo (kama tulivyoona kwenye chanjo ya Pentavalent).
Haemophilia (Hemophilia): Ni ugonjwa wa kurithi wa mfumo wa damu ambapo damu ya mtu inakuwa haina uwezo wa kuganda vizuri inapotokea jeraha.
Kwa kuwa ulikuwa ukiulizia kuhusu bakteria huyu kwenye muktadha wa chanjo zilizopita, hapa kuna maelezo ya kina kuhusu Maambukizi ya Haemophilus influenzae (Hasa aina ya B - Hib):
Bakteria wa Haemophilus influenzae ni nini?
Bakteria huyu amegawanyika katika makundi makubwa mawili: wale walio na ganda la nje (encapsulated) wanaotambulika kwa herufi a hadi f, na wale wasio na ganda (non-encapsulated).
Kati ya hawa wote, Aina ya B (Hib) ndiyo hatari zaidi na ndiyo inayoshambulia watoto wadogo kwa kiasi kikubwa duniani kote kabla ya kugunduliwa kwa chanjo.
Jinsi Bakteria Huyu Anavyoenea
Njia ya Hewa: Bakteria huenea kwa urahisi kutoka mtu mmoja kwenda mwingine kupitia njia ya hewa pale mtu aliyeambukizwa anapokohoa au kupiga chafya.
Mgusano wa Karibu: Kushirikiana vyombo vya chakula, mabusu, au kugusa majimaji ya puani/mdomoni ya mtu mwenye bakteria hawa.
Wabeba Bakteria Wasiougua: Kuna watu (hasa watu wazima) wanaoweza kuwa na bakteria hawa puani na kooni bila kuonyesha dalili zozote za ugonjwa, lakini wana uwezo mkubwa wa kuwaambukiza watoto wadogo wenye kinga dhaifu.
Magonjwa Yanayosababishwa na Hib
Bakteria huyu anapoingia mwilini na kufanikiwa kupenya hadi kwenye mfumo wa damu au viungo vya ndani, husababisha magonjwa yafuatayo:
1. Homa ya Utando wa Ubongo (Meningitis)
Huku ni kushambuliwa na kuvimba kwa utando unaofunika ubongo na uti wa mgongo. Hili ni janga kubwa la kitiba linaloweza kusababisha vifo au ulemavu wa kudumu wa akili na viungo.
Dalili: Homa kali, shingo kukaza (stiff neck), kutapika, mwanga kuumiza macho, na degedege.
2. Nimonia Kali (Pneumonia)
Maambukizi makali ya mapafu yanayomfanya mtoto ashindwe kupumua vizuri na kukosa hewa ya oksijeni.
Dalili: Kikohozi, kupumua kwa shida na haraka haraka, kifua kubonyea chini ya mbavu, na homa.
3. Epiglottitis (Kuvimba kwa Kilimi/Kifuniko cha Koo)
Hali hii hutokea pale bakteria wanaposhambulia tishu inayofunika koromeo. Ni hatari sana kwani inaweza kuziba njia ya hewa ndani ya dakika chache.
Dalili: Mtoto kushindwa kumeza mate (mate yanatoka nje tu), sauti kuwa ya mikwaruzo au kupotea, na shida kubwa ya kuvuta hewa.
4. Maambukizi Mengine
Bacteremia: Bakteria kuingia na kuzaliana kwenye damu (sumu mwilini).
Septic Arthritis: Maambukizi kwenye viungo vya mifupa (joints) yanayoleta maumivu makali na kuvimba.
Matibabu na Kinga
Tiba
Maambukizi ya Haemophilus influenzae hutibiwa kwa kutumia Dawa za Kuua Bakteria (Antibiotics) kali chini ya uangalizi wa karibu wa madaktari hospitalini. Kutokana na kasi ya ugonjwa huu, matibabu yanatakiwa kuanza haraka iwezekanavyo ili kuokoa maisha.
Kinga Imara (Chanjo)
Njia bora, salama na ya gharama nafuu zaidi ya kuzuia maambukizi haya ni Chanjo ya Hib.
Kama tulivyoona, nchini Tanzania chanjo hii hutolewa ndani ya Chanjo Mseto ya Pentavalent katika umri wa wiki 6, wiki 10, na wiki 14.
Tangu kuanzishwa kwa chanjo hii, idadi ya watoto wanaougua au kufa kwa homa ya utando wa ubongo na nimonia inayosababishwa na Hib imepungua kwa zaidi ya 90% ulimwenguni
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
.jpg)