Kipindi cha siku 28 za kwanza baada ya kuzaliwa huitwa kipindi cha "neonatal". Magonjwa katika kipindi hiki yanaweza kuwa hatari sana kwa sababu mfumo wa kinga ya mtoto bado haujakomaa.
Hapa kuna magonjwa makuu yanayowapata watoto wachanga (neonates) kulingana na uzoefu wa kliniki na afya ya jamii:
1. Maambukizi (Neonatal Infections)
Hii ndiyo sababu kuu ya vifo kwa watoto wachanga.
Sepsis ya Mtoto Mchanga (Neonatal Sepsis): Maambukizi ya bakteria kwenye damu. Hali hii inaweza kuambukizwa kutoka kwa mama wakati wa uzazi (kama bakteria wa kundi B Streptococcus).
Nimonia (Neonatal Pneumonia): Maambukizi ya mapafu ambayo mara nyingi husababisha mtoto kuwa na shida ya kupumua, kukohoa, au homa.
Meningitis: Maambukizi ya utando wa ubongo ambayo ni hatari sana na yanahitaji matibabu ya haraka ya antibiotiki.
2. Matatizo ya Ngozi na Macho
Neonatal Conjunctivitis (Ophthalmia Neonatorum): Maambukizi ya macho yanayosababishwa na bakteria (kama Chlamydia au Gonorrhea) ambao mtoto anapata wakati akipita kwenye njia ya uzazi.
Omphalitis: Maambukizi ya kitovu. Hii hutokea ikiwa eneo la kitovu halijatunzwa vizuri au likiwa chafu.
3. Matatizo ya Damu na Ini
Neonatal Jaundice (Manjano): Hii ni hali ya kawaida kwa watoto wengi, lakini ikizidi inaweza kuwa hatari (Kernicterus). Inatokea kwa sababu ya wingi wa bilirubin kwenye damu kutokana na ini la mtoto kutokomaa vizuri.
Anemia ya Mtoto Mchanga: Inaweza kusababishwa na kuvunjika kwa seli nyekundu za damu (hemolysis), mara nyingi kutokana na tofauti ya kundi la damu kati ya mama na mtoto (mfano Rhesus incompatibility).
4. Matatizo ya Kupumua (Respiratory Distress)
Respiratory Distress Syndrome (RDS): Hali hii huwapata zaidi watoto waliozaliwa kabla ya muda (preterm) kwa sababu mapafu yao hayajatengeneza kitu kinachoitwa surfactant cha kuwasaidia kupumua.
Meconium Aspiration Syndrome: Hii hutokea mtoto anapovuta pumzi na kuingiza kinyesi cha kwanza (meconium) kilichochanganyika na maji ya uzazi ndani ya mapafu yake wakati wa kuzaliwa.
5. Matatizo ya Ukuaji na Kuzaliwa
Hypoglycemia (Sukari ya chini): Hii ni ya kawaida kwa watoto waliozaliwa na mama wenye kisukari, au watoto waliozaliwa wakiwa na uzito mdogo sana.
Hypothermia: Watoto wachanga wanashindwa kudhibiti joto la mwili wao wenyewe, hivyo wanaweza kupata baridi kali haraka sana ikiwa hawajafunikwa vizuri.
Ishara za Hatari (Danger Signs)
Kama mwanafunzi wa uuguzi, ni muhimu kukumbuka ishara hizi za hatari ("Danger Signs") ambazo zinahitaji rufaa ya haraka ya hospitali:
Kukataa kunyonya.
Kupumua kwa shida au haraka sana.
Homa kali au joto la mwili kushuka chini (hypothermia).
Kifafa au kutetemeka (convulsions).
Kitovu kutoa usaha au harufu mbaya.
Kuharisha au kutapika kila anachokula.
Baada ya kuona dalili hizi mama anapaswa kumpeleka mtoto hospital mara moja
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
.jpg)