Fahamu kuhusu ugonjwa wa tezi dume

Tezi dume (kwa kiingereza Prostate) ni kiungo kidogo cha mfumo wa uzazi wa mwanamume kinachopatikana chini ya kibofu cha mkojo na kikiwa kimezunguka mrija unaopitisha mkojo na mbegu za kiume (urethra). Kazi yake kubwa ni kuzalisha majimaji yenye virutubisho yanayochanganyika na mbegu za kiume ili kuzilinda na kuzisafirisha.

​Tunapozungumzia Ugonjwa wa Tezi Dume, tunamaanisha mabadiliko yasiyo ya kawaida yanayotokea katika muundo, ukubwa, au afya ya kiungo hiki, ambayo mara nyingi husababisha tezi hiyo kuvimba, kuongezeka ukubwa, au seli zake kushambuliwa.

​Jinsi Ugonjwa wa Tezi Dume Unavyotokea

​Kutokea kwa matatizo au magonjwa ya tezi dume hugawanyika katika mifumo mikuu mitatu kulingana na aina ya mabadiliko yanayotokea mwilini:

​1. Kupitia Mabadiliko ya Homoni na Umri (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH)

​Huu ni ukuaji wa kawaida (sio saratani) wa tezi dume unaowapata wanaume wengi wanapozeeka.

​Mabadiliko ya Homoni: Umri unavyosogea, uwiano wa homoni za kiume (kama vile testosterone na dihydrotestosterone - DHT) hubadilika.

​Kuchochea Ukuaji: Mabadiliko haya ya kihomoni huchochea seli za tezi dume kuanza kujigawa na kuongezeka kwa wingi (hyperplasia).

​Kuziba kwa Njia: Kwa sababu tezi dume imeizunguka njia ya mkojo kama pete, inapoendelea kutanuka kwa ndani na nje, huanza kuubana mrija wa mkojo na kuleta shinikizo kwenye mlango wa kibofu.

​2. Kupitia Mabadiliko ya Seli na Vinasaba (Saratani ya Tezi Dume)

​Saratani hutokea pale mfumo wa ulinzi na ukarabati wa seli unapofeli.

​Mabadiliko ya DNA (Mutations): Seli za tezi dume hupata hitilafu katika vinasaba (DNA) vyake, mara nyingi kutokana na umri, historia ya familia, au mtindo wa maisha. Hitilafu hii huzifanya seli kuacha kufuata mpangilio wa kawaida wa mwili wa kufa na kuzaliwa.

​Ukuaji Holela: Seli hizo zilizoathirika huanza kuzaliana kwa kasi kubwa sana na bila mpangilio, na kutengeneza uvimbe (tumor).

​Uvamizi: Tofauti na BPH, seli hizi za saratani zina uwezo wa kuvunja kuta za tezi dume na kushambulia tishu za karibu, au kusafiri kupitia mfumo wa damu na limfu kwenda maeneo mengine ya mwili (kama kwenye mifupa).

​3. Kupitia Maambukizi ya Bakteria au Michubuko (Prostatitis)

​Huku ni kuvimba kwa tezi dume kunakotokana na majeraha au vimelea vya magonjwa.

​Njia ya Bakteria: Bakteria kutoka kwenye mfumo wa mkojo (kama mkojo ulioambukizwa ukarudi nyuma) wanaweza kuingia ndani ya tezi dume kupitia mirija midogo.

​Mmenyuko wa Kinga ya Mwili: Bakteria hao wanapofika kwenye tezi, mfumo wa kinga ya mwili hupambana nao, hali inayopelekea tezi dume kupata moto, kuvimba ghafla, na kujaa majimaji ya kuzuia maambukizi. Pia, inaweza kutokea kutokana na shinikizo au matatizo ya neva kwenye nyonga bila kuwepo kwa bakteria.