Fahamu kuhusu virusi vya rubela

Virusi vya Rubella (vinavyojulikana pia kama German Measles au Surua ya Ujerumani) ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na virusi. Ingawa kwa ujumla ni ugonjwa mwepesi kwa watoto na watu wazima, unaweza kuwa na madhara makubwa sana na ya maisha yote kama maambukizi yatatokea kwa mama mjamzito.

Hapa kuna muhtasari wa mambo muhimu unayopaswa kufahamu kuhusu virusi hivi na namna ya kujikinga.

1. Dalili za Rubella

Dalili za Rubella mara nyingi ni nyepesi na huanza kuonekana siku 14 hadi 21 baada ya kupata maambukizi. Zinaweza kujumuisha:

Mapele mekundu: Huanzia usoni na kusambaa mwilini kote.

Homa nyepesi.

Tezi kuvimba: Hasa nyuma ya masikio na eneo la shingoni.

Macho kuwa mekundu au kuwasha.

Maumivu ya viungo: Hasa kwa wanawake wanaopeleka utu uzima.

Kumbuka: Karibu 25% hadi 50% ya watu walioambukizwa wanaweza wasionyeshe dalili zozote, lakini bado wana uwezo wa kueneza virusi hivyo kwa wengine.

2. Hatari Kubwa: Rubella na Ujauzito

Athari kubwa zaidi ya Rubella hutokea wakati mama mjamzito anapoambukizwa, hasa katika miezi mitatu ya kwanza ya ujauzito. Virusi hivi vinaweza kusababisha ugonjwa unaoitwa Congenital Rubella Syndrome (CRS) kwa mtoto aliye tumboni.

Madonjo yanayoweza kumpata mtoto ni pamoja na:

Ulemavu wa moyo.

Upofu (Cataracts).

Uvizi (Uziwi).

Ulemavu wa akili.

Kuharibika kwa ujauzito (Kupoteza mtoto) au mtoto kuzaliwa mfu.

3. Virusi Vinavyoeneaje?

Rubella huenea kwa urahisi kutoka kwa mtu mmoja kwenda kwa mwingine kupitia:

Hewa: Mgonjwa anapokohoa au kupiga chafya.

Mate: Kushiriki vinywaji au vyombo vya chakula na mtu aliyeambukizwa.

Kutoka kwa mama kwenda kwa mtoto: Kupitia kondo la nyuma wakati wa ujauzito.

4. Kinga dhidi ya Rubella

Njia bora, salama na ya uhakika ya kujikinga na Rubella ni Chanjo.

A. Chanjo ya MR au MMR

Chanjo hii kawaida hutolewa kwa pamoja kama MR (Measles-Rubella) au MMR (Measles, Mumps, Rubella).

Kwa Watoto: Huwa ni sehemu ya ratiba ya kawaida ya chanjo za watoto (dozi ya kwanza kwa kawaida hutolewa miezi 9 na ya pili miezi 15 hadi 18 nchini Tanzania).

Kwa Wanawake: Wanawake wanaopanga kupata ujauzito wanashauriwa kuhakikisha wamepata chanjo hii mapema kabla ya kubeba ujauzito.

Tahadhari: Chanjo ya Rubella haitakiwi kutolewa kwa mwanamke ambaye tayari ni mjamzito, na baada ya kupata chanjo, mwanamke anashauriwa kusubiri angalau mwezi mmoja kabla ya kushika ujauzito.

B. Usafi wa Mazingira na Binafsi

Nawa mikono mara kwa mara kwa maji tiririka na sabuni.

Siri pua na mdomo unapokohoa au kupiga chafya.

Epuka kukaa karibu na watu wenye dalili za ugonjwa huo kama wewe hujaingizwa chanjo au huna uhakika na kinga yako.

Matibabu

Hakuna matibabu maalum ya kuua virusi vya Rubella pindi mtu anapoambukizwa. Matibabu yanayotolewa ni ya kupunguza dalili tu (kama kutumia dawa za kushusha homa na kupumzika). Hii ndiyo maana kinga (chanjo) ni muhimu kuliko tiba.