Huduma ya kwanza kwa mwenye kichaa cha mbwa

Utangulizi

​Kichaa cha mbwa ni ugonjwa unaotishia maisha ambao hauna tiba pindi dalili zake zinapoanza kujitokeza. Kutokana na ukweli huu, hatua za huduma ya kwanza na matibabu ya haraka baada ya mtu kukutana na mazingira ya kuambukizwa (kama vile kung'atwa au kukwaruzwa na mnyama mwenye ugonjwa) ndio ngao pekee ya kuokoa maisha. Huduma hii ya kwanza ya dharura inalenga kuharibu na kuondoa virusi vilivyopo kwenye jeraha kabla havijapata nafasi ya kuingia kwenye mifumo ya neva ya mwili.

​Huduma ya Kwanza na Hatua za Dharura

​Mtu anapong'atwa, aliyekwaruzwa, au kulambwa kwenye kidonda kibichi na mnyama anayehofiwa kuwa na ugonjwa huu, hatua zifuatazo zinapaswa kuchukuliwa mara moja:

​1. Kusafisha Jeraha kwa Maji na Sabuni (Hatua ya Msingi)

​Mpeleke mhanga kwenye chanzo cha maji mengi yanayotiririka (kama vile mfereji au raba).

​Osha jeraha hilo kwa kutumia sabuni ya kawaida au ya kufulia huku ukisugua kwa umakini mkubwa kwa muda usiopungua dakika 15.

​Sabuni inasaidia kuyeyusha kuta za virusi vya kichaa cha mbwa na kuviua, huku maji yanayotiririka yakiviondoa viini hivyo jerahani.

​2. Kuweka Dawa ya Kuua Viini (Antiseptic)

​Baada ya kusafisha na kukausha jeraha kwa kitambaa safi, weka dawa ya kuua viini vya magonjwa kama vile Iodine (Povidone-iodine) au Alcohol (Spirit). Dawa hizi husaidia kuangamiza virusi vyote vilivyosalia kwenye tishu za jeraha.

​3. Kutofunga au Kushona Jeraha

​Inashauriwa kuacha jeraha hilo wazi kadri inavyowezekana na kutolifunga kwa bandeji inayobana.

​Pia, jeraha lisiwahi kushonwa kwa nyuzi hospitalini (suturing), isipokuwa tu kama daktari anaona kuna ulazima mkubwa wa kuzuia utokaji wa damu unaohatarisha maisha. Kufunga au kushona jeraha kunaweza kufungia virusi ndani na kuviongezea kasi ya kuingia kwenye mishipa ya fahamu.

​4. Kuwahi Hospitali Kupata Chanjo ya Dharura (PEP)

​Mgonjwa lazima afikishwe kwenye kituo cha afya haraka iwezekanavyo ili kuanza matibabu ya dharura yanayoitwa Post-Exposure Prophylaxis (PEP). Matibabu haya yanajumuisha:

​Chanjo ya Kichaa cha Mbwa (Rabies Vaccine): Mfululizo wa sindano kadhaa zinazochochea mwili kutengeneza kingamwili haraka.

​Kingamwili Tayari (Rabies Immunoglobulin - RIG): Sindano inayochomwa pembezoni mwa jeraha kwa ajili ya kuua virusi mara moja (hutolewa kwa majeraha makubwa).

​Chanjo ya Pepopunda (Tetanus): Kulinda jeraha dhidi ya maambukizi mengine ya bakteria.

​Hitimisho

​Huduma ya kwanza kwa mtu aliyeng'atwa na mnyama anayehisiwa kuwa na kichaa cha mbwa ni suala la kufa na kupona linalohitaji kasi na usahihi. Hatua rahisi ya kuosha jeraha kwa maji tiririka na sabuni kwa dakika 15, ikifuatiwa na kuwahi hospitali kupata chanjo ya dharura, ina uwezo wa kuzuia ugonjwa huu kwa asilimia 100. Ni jukumu la kila jamii kutambua kuwa siri ya kushinda kichaa cha mbwa haipo kwenye kutibu dalili, bali ipo kwenye kuzuia virusi visiifikie mifumo ya fahamu.