Jinsi ya kusaidia aliyepata ajali na anatoka damu nyingi

Utoaji wa huduma ya kwanza kwa mtu aliyepata ajali na kupata majeraha yanayosababisha kutokwa na damu nyingi ni hatua ya kuokoa maisha. Uelewa sahihi wa mbinu za kuzuia upotevu wa damu unaweza kuzuia majeruhi kuingia katika hali ya mshtuko (shock) au hata kifo kabla ya kufikishwa hospitalini.

​Hapa kuna maelezo ya kina ya hatua unazopaswa kuchukua:

​Hatua za Kuzuia Kutokwa na Damu Nyingi

​Shinikizo la Moja kwa Moja (Direct Pressure): Hii ndiyo mbinu ya kwanza na muhimu zaidi. Tafuta kitambaa safi, bandeji, au nguo yoyote inayopatikana, na uikande kwa nguvu moja kwa moja kwenye eneo la jeraha. Lengo ni kusaidia mgando wa damu (clot) kutengenezwa haraka ili kuziba mshipa uliopasuka.

​Usiondoe Kitambaa Kilicholowa: Endapo damu itavuja na kulowanisha kitambaa ulichokitumia, usikiondoe. Ondoa kitambaa kinasababisha kuvunjika kwa mgando wowote ambao ulikuwa umeanza kutengenezwa, jambo linalofanya damu itoke zaidi. Badala yake, weka kitambaa kingine safi juu ya kile cha kwanza na uendelee kukandamiza kwa nguvu.

​Inua Sehemu Iliyoumia: Ikiwa jeraha liko kwenye mkono au mguu na hakuna hofu ya kuvunjika mfupa, inua kiungo hicho juu ya kiwango cha moyo wa majeruhi. Hii inatumia nguvu ya uvutano (gravity) kupunguza mtiririko wa damu kuelekea kwenye jeraha.

​Bandage ya Kubana (Pressure Dressing): Ikiwa hauwezi kuendelea kushikilia jeraha kwa mkono kwa muda mrefu (labda kwa sababu ya kuhudumia majeruhi wengine au kusubiri msaada), tumia kitambaa au bandeji kufunga eneo hilo kwa ukakamavu. Hakikisha kifungo ni imara ili kubana mishipa ya damu, lakini si kikali kiasi cha kuzuia mzunguko wote wa damu kwenda kwenye sehemu nyingine za kiungo.

​Matumizi ya "Tourniquet" (Tahadhari): Hii ni njia ya mwisho kabisa. "Tourniquet" hutumika tu wakati damu ni nyingi sana kiasi kwamba shinikizo la moja kwa moja limeshindikana na maisha ya mtu yako hatarini. Inafungwa juu ya jeraha (karibu na moyo) kwa kutumia kitambaa kikali na kijiti cha kuzungushia ili kubana mtiririko wa damu. Kumbuka: Hii inaweza kuharibu tishu za kiungo, hivyo inatakiwa itumiwe tu katika hali ya dharura kuu.

​Hitimisho

​Katika hali ya ajali, utulivu wako ndio silaha kuu. Kumbuka kuwa lengo lako si kumtibu majeruhi kikamilifu, bali kumtuliza na kupunguza madhara zaidi hadi wataalamu wa tiba watakapochukua nafasi. Usisahau kumpa moyo majeruhi kwa kuongea naye kwa sauti ya utulivu, kwani hofu huongeza mapigo ya moyo ambayo nayo huchochea damu kuvuja kwa kasi zaidi.