Utangulizi
Wakati ajali ya kuzama maji inapotokea, hofu na taharuki kubwa mara nyingi hutawala eneo la tukio. Katika hali hiyo, watu walio karibu hujikuta wakijaribu kila mbinu wanayoifahamu ili kuokoa maisha ya muhanga. Hata hivyo, si kila nia njema huleta matokeo chanya; mbinu nyingi za kienyeji au zilizozoeleka kwenye jamii huwa zimejaa makosa makubwa ya kitabibu. Kujua mambo ya kuepuka ni muhimu sawa na kujua mambo ya kufanya, kwani makosa madogo wakati wa uokoaji yanaweza kusababisha ulemavu wa kudumu au kuharakisha kifo cha muhanga badala ya kumwokoa.
2. Mambo ya Kuepuka kwa Mtu Aliyezama Maji
Wakati wa kutoa huduma ya kwanza, ni marufuku kabisa kufanya mambo yafuatayo:
A. Usijaribu "Kumwaga" Maji Yaliyopo Tumboni kwa Nguvu
Kosa: Watu wengi hujaribu kumbeba muhanga kichwa chini miguu juu, kumtikisa, au kumgandamiza tumbo kwa nguvu ili amwage maji aliyokunywa.
Madhara: Kitendo hiki husababisha maji na chakula vilivyopo tumboni kurudi juu (kutapika). Muhanga akiwa hajitambui, matapishi hayo hujaa kwenye koo na kuingia moja kwa moja kwenye mapafu (aspiration), jambo linaloziba njia ya hewa kabisa na kusababisha kifo cha haraka.
B. Usiache Kumpeleka Hospitali Hata Kama Ameamka na Anajisikia Vizuri
Kosa: Kudhani kuwa muhanga yuko salama mara tu anapozinduka, kukohoa maji, na kuanza kuongea.
Madhara: Kuna hatari kubwa ya kupata tatizo linalojulikana kitabibu kama Secondary Drowning au Delayed Drowning. Hii hutokea pale kiasi kidogo sana cha maji (hata matone machache) kinapobaki kwenye mapafu. Ndani ya saa 1 hadi 24 zifuatazo, maji hayo husababisha mapafu kuvimba na kujaa maji yenyewe (pulmonary edema), na kumfanya mtu ashindwe kupumua akiwa amelala nyumbani.
C. Usianze Huduma ya Kwanza kwa Kukandamiza Kifua Pekee (Hands-Only CPR)
Kosa: Kufuata miongozo ya kawaida ya mshtuko wa moyo (ambapo unakandamiza tu kifua bila kupuliza hewa).
Madhara: Tofauti na mtu aliyeshikwa na mshtuko wa moyo wa kawaida, mtu aliyezama maji amekosa hewa ya oksijeni kwa muda mrefu (hypoxia). Mishipa yake ya damu na ubongo vimeishiwa hewa. Kwa hiyo, ni lazima uanze kwa kumpa pumzi 5 za dharura (rescue breaths) mdomoni ili kuingiza oksijeni kwanza kabla ya kuanza kukandamiza kifua.
D. Usiingie Kwenye Maji Kama Hujui Kuogelea au Kama Mazingira Ni Hatari
Kosa: Kujirusha kwenye maji yenye mawimbi makubwa, kina kirefu, au mkondo mkali wa maji kwa hisia za kishujaa bila kuwa na mafunzo ya uokoaji wa majini.
Madhara: Badala ya kuwa mwokozi, unaweza kuishia kuwa muhanga wa pili. Ni salama zaidi kurusha kamba, boya, au kutumia mti mrefu kumvuta muhanga ukiwa ufukweni.
E. Usisugue Mwili Wetu au Kutumia Moto Kumwongezea Joto
Kosa: Muhanga anapokuwa anatetemeka kwa baridi baada ya kutolewa kwenye maji baridi (hypothermia), baadhi ya watu humsugua mikono na miguu kwa nguvu au kumweka karibu sana na moto.
Madhara: Kusugua kwa nguvu kunaweza kuharibu ngozi laini iliyoathirika na baridi. Badala yake, mvue nguo zilizolowa, mkaushe, na mfunike kwa blanketi kavu na safi.
3. Hitimisho
Katika dharura ya kuzama maji, kanuni kuu ya kitabibu ni "Usisababishe madhara zaidi" (Do no harm). Mbinu potofu kama za kukamua tumbo au kuridhika dharura imeisha mara tu muhanga anapofumbua macho ni makosa yanayogharimu maisha ya watu wengi kila mwaka. Huduma sahihi ya kwanza inapaswa kujielekeza katika kufungua njia ya hewa, kutoa pumzi ya bandia, na kuhakikisha mgonjwa anafikishwa mikononi mwa madaktari haraka iwezekanavyo. Kujiepusha na makosa haya ya kawaida ndio nguzo kuu inayotenganisha uokoaji wenye mafanikio na maafa.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
