Mambo ya kufanya ikiwa mgonjwa ana dalili za mbwa wa kichaa

Ikiwa mgonjwa anaonyesha dalili zinazofanana na za "mbwa kichaa" (kama vile kuogopa maji, fujo, kupagawa, au kutoa udenda mwingi), hali hii ni ya hatari kubwa na ya dharura ya kimatibabu. Mara nyingi dalili hizi huashiria ugonjwa wa Kichaa cha Mbwa (Rabies) ikiwa aliwahi kung'atwa au kukwaruzwa na mnyama, au matatizo makubwa ya mfumo wa neva na akili.

​Hapa kuna mambo ya haraka na ya msingi ya kufanya:

​1. Weka Usalama Wako na wa Mgonjwa Mbele

​Chukua tahadhari: Mgonjwa mwenye dalili hizi anaweza kuwa na fujo, kuchanganyikiwa, au kung'ata bila kujitambua. Hakikisha hukai karibu naye kiasi cha kuhatarisha usalama wako.

​Epuka majimaji ya mwili: Udenda (mate) wa mgonjwa wa kichaa cha mbwa una virusi vingi. Hakikisha mate yake hayagusani na macho yako, mdomo, au kidonda chochote wazi ulichonacho.

​2. Kimbiza Mgonjwa Hospitali Haraka Sana

​Hali hii haiwezi kutibiwa nyumbani au kwa dawa za kienyeji. Mgonjwa anahitaji kufikishwa kwenye kituo cha afya au hospitali kubwa mara moja.

​Wajulishe wahudumu wa afya mapema (kama inawezekana) au mara utakapofika kwamba unashuku mgonjwa ana dalili za kichaa cha mbwa, ili wajiandae kumpokea kwa usalama.

​3. Toa Huduma ya Kwanza Ikiwa Kuna Kidonda Kibichi

​Ikiwa mgonjwa ndio kwanza ameng'atwa au ana kidonda ambacho hakijasafishwa:

​Osha kidonda hicho mara moja kwa maji mengi yanayotiririka na sabuni kwa angalau dakika 15. Sabuni husaidia kuua na kupunguza nguvu ya virusi vya Rabies.

​Siri weka kitu chochote kwenye kidonda (kama vile majivu, mitishamba, au mafuta ya taa) kabla ya kuonana na daktari.

​4. Kusanya Taarifa Muhimu kwa Ajili ya Daktari

​Ukiwa njiani kwenda hospitali, jaribu kukumbuka au kuuliza:

​Je, mgonjwa aliwahi kung'atwa, kukwaruzwa, au kurungiwa mate na mbwa, paka, au mnyama mwingine wa porini hivi karibuni au miezi michache iliyopita?

​Je, mnyama huyo alikuwa na tabia zisizo za kawaida au alikufa baada ya muda mfupi?

​Je, mgonjwa alishawahi kupata chanjo ya kichaa cha mbwa (PEP) baada ya tukio hilo?

​⚠️ ANGALIZO LA MUHIMU: Ugonjwa wa Kichaa cha Mbwa (Rabies) ukishaanza kuonyesha dalili za kliniki (kama hizi za kufanya fujo au kuogopa maji), unakuwa hauna tiba na una hatari kubwa sana ya kupoteza maisha. Hata hivyo, ni lazima mgonjwa afikishwe hospitalini ili kupata huduma ya kusaidia kupunguza maumivu na mateso (palliative care) na kulinda jamii inayomzunguka.

​Tafadhali, mpelekeni mgonjwa hospitali bila kuchelewa.