Kifua Kikuu (TB) ni ugonjwa unaoambukiza na hatari kwa afya ya jamii, lakini jambo la faraja ni kwamba unatibika na kupona kabisa. Tofauti na miaka ya nyuma ambapo ugonjwa huu ulikuwa kama hukumu ya kifo, maendeleo ya sayansi ya kitabibu yameleta dawa za uhakika zinazoweza kuua vimelea vyote vya TB mwilini, mradi tu mgonjwa azingatie masharti ya matibabu.
Zifuatazo ni pointi muhimu zinazofafanua namna matibabu ya Kifua Kikuu yanavyofanyika:
Namna Matibabu ya Kifua Kikuu Yanavyofanyika
Matibabu ya TB yana sifa na taratibu maalum ambazo ni tofauti na magonjwa mengine ya kawaida ya bakteria:
1. Matumizi ya Mchanganyiko wa Dawa (Kombinisho)
Mgonjwa wa TB hatumii dawa moja tu; anapewa mchanganyiko wa dawa mbalimbali za kingamwili (antibiotics) kwa pamoja ili kushambulia bakteria katika hatua tofauti za makuzi yao na kuzuia wasijenge usugu. Dawa kuu nne zinazotumiwa mwanzoni ni:
Isoniazid
Rifampicin
Pyrazinamide
Ethambutol
2. Awamu Mbili za Matibabu
Matibabu ya kawaida ya TB huchukua muda wa miezi sita (6) na yamegawanywa katika awamu mbili:
Awamu ya Kwanza (Miezi 2 ya mwanzo): Hii ni awamu ya mashambulizi makali ambapo mgonjwa hutumia dawa zote nne ili kuua idadi kubwa ya bakteria wanaozaliana kwa kasi. Baada ya awamu hii, mgonjwa mara nyingi huacha kuwaambukiza wengine na huanza kujisikia vizuri sana.
Awamu ya Pili (Miezi 4 inayofuata): Mgonjwa hupunguza idadi ya dawa (kawaida hubakiwa na dawa mbili; Isoniazid na Rifampicin) ili kuua vimelea vyote vilivyobaki vilivyolala na kuzuia ugonjwa usirudi tena.
3. Huduma na Dawa ni Bure
Katika nchi nyingi, ikiwemo Tanzania, matibabu yote ya Kifua Kikuu—kuanzia vipimo hadi dawa—yanatolewa bila malipo yoyote (bure) kwenye vituo vyote vya afya vya serikali na vile vya binafsi vinavyoshirikiana na programu za taifa za kudhibiti TB.
4. Usimamizi wa Unywaji Dawa (Mkakati wa DOTS)
Ili kuhakikisha wagonjwa wanameza dawa kila siku bila kuruka, shirika la afya duniani (WHO) lilianzisha mkakati unaoitwa DOTS (Directly Observed Therapy, Short-course). Chini ya mkakati huu, mgonjwa anapaswa kumeza dawa zake mbele ya mfanyakazi wa afya au mtu wa karibu wa familia aliyeteuliwa msimamizi, ili kuhakikisha hakuna siku inayorukwa.
5. Matibabu ya TB Sugu (MDR-TB)
Mgonjwa anaporuka kumeza dawa au kuacha kabla ya miezi sita kuisha, bakteria wanajenga usugu dhidi ya dawa za kawaida. Hali hii inaitwa TB Sugu (Multidrug-Resistant TB). Matibabu yake ni magumu zaidi:
Huchukua muda mrefu (kati ya miezi 9 hadi 20 au zaidi).
Huhusisha matumizi ya dawa nyingi zaidi zenye madhara makatili kidogo (side effects) na wakati mwingine sindano.
6. Mtindo wa Maisha Wakati wa Matibabu
Mgonjwa anashauriwa kupata lishe bora yenye protini na vitamini kwa wingi ili kusaidia mwili kujenga tishu zilizoharibiwa na kuongeza nguvu za kinga ya mwili. Pia, ni marufuku kabisa kunywa pombe au kuvuta sigara wakati wa matibabu kwani vitendo hivyo huingiliana na utendaji wa dawa na kuharibu ini.
Hitimisho
Ufunguo mkuu wa kufanikiwa kwa matibabu ya Kifua Kikuu ni uaminifu na uvumilivu wa mgonjwa katika kukamilisha dozi. Kujisikia vizuri baada ya wiki chache za mwanzo haimaanishi ugonjwa umeisha; kuacha dawa kabla ya muda uliopangwa ni hatari kwani kunazalisha bakteria sugu ambao ni tishio kubwa kwako na kwa jamii. TB inatibika, na ukweli kwamba dawa ni bure unamaanisha hakuna sababu ya mtu kupoteza maisha kwa ugonjwa huu.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
