Mambo ya kuzingatia kwa aliyengatwa na mbwa

Kungatwa na mbwa ni swala linalohitaji tishio kubwa la kiafya kutokana na hatari ya kupata maambukizi ya vijidudu mbalimbali, hasa virusi vya ugonjwa wa kichaa cha mbwa (Rabies), ambao usipotibiwa mapema kabla ya dalili kuanza hauna tiba na unaweza kusababisha kifo. Huduma ya kwanza ya haraka na sahihi ni nguzo kuu ya kuokoa maisha ya muhanga.

​Zifuatazo ni mambo muhimu ya kuzingatia kwa mtu aliyengatwa na mbwa, yaliyogawanywa katika hatua za haraka na za kufuata hospitalini.

​Mambo ya Kuzingatia Baada ya Kungatwa na Mbwa

​1. Huduma ya Kwanza ya Haraka (Nyumbani)

​Osha Jeraha kwa Maji Tofali na Sabuni: Hii ndiyo hatua muhimu zaidi. Osha sehemu iliyongatwa mara moja kwa maji yanayotiririka (kama vile gongo la maji) na sabuni kwa muda usiopungua dakika 15. Sabuni husaidia kuua na kuondoa virusi vya kichaa cha mbwa vilivyo kwenye mate.

​Acha Jeraha Wazi: Usifunge jeraha kwa bendeji au kitambaa cha kubana sana isipokuwa kama kuna damu nyingi inayovuja inayohitaji kuzuiliwa. Virusi vya kichaa cha mbwa havipendi hewa ya oksijeni.

​Usieka Dawa za Kienyeji: Epuka kuweka majivu, pilipili, mitishamba, au kemikali kali zisizothibitishwa kwenye jeraha, kwani zinaweza kuharibu tishu na kuongeza maambukizi.

​2. Matibabu ya Haraka Hospitalini

​Wahi Kituo cha Afya: Nenda hospitali mara moja baada ya kuosha jeraha. Matibabu ya kichaa cha mbwa yanapaswa kuanza ndani ya masaa 24 hadi 48 baada ya tukio.

​Chanjo ya Kichaa cha Mbwa (Post-Exposure Prophylaxis - PEP): Muhanga atapewa dozi za chanjo ya kichaa cha mbwa kulingana na muongozo wa daktari. Ni muhimu kukamilisha dozi zote hata kama jeraha limepona.

​Chanjo ya Pepopunda (Tetanus): Mbwa hubeba bakteria wa pepopunda kinywani mwao, hivyo sindano hii ni muhimu kama hujachanjwa hivi karibuni.

​Dawa za Antibiotics: Daktari anaweza kushauri matumizi ya antibiotics kuzuia maambukizi ya bakteria wengine kwenye jeraha.

​3. Kumfuatilia Mbwa Aliyeng'ata

​Kama Mbwa Anafahamika: Kama ni mbwa wa kufugwa au anayeonekana, anapaswa kufungiwa na kufuatiliwa kwa siku 10 hadi 14. Kama akifa au akionyesha tabia zisizo za kawaida (kama kutoa mate mengi, kuogopa maji/mwanga, au kuwa mkali kupita kiasi) ndani ya kipindi hiki, ni thibitisho tosha kuwa alikuwa na kichaa.

​Kama Mbwa Amekimbia/Hajulikani: Kama mbwa alikuwa wa mitaani na amepotea, chukulia moja kwa moja kuwa ana kichaa cha mbwa na kamilisha dozi zote za chanjo bila kuchelewa.

​Hitimisho

​Kwa muhtasari, athari za kungatwa na mbwa hazipaswi kupuuzwa hata kidogo, iwe jeraha ni dogo au kubwa. Hatua ya kwanza ya kuosha jeraha kwa maji tiririka na sabuni kwa dakika 15, ikifuatiwa na uwahi wa haraka hospitalini kupata chanjo, ndiyo ngao pekee ya uhakika dhidi ya ugonjwa hatari wa kichaa cha mbwa. Uhai wa mtu aliyengatwa na mbwa unategemea kasi na usahihi wa maamuzi yanayochukuliwa ndani ya masaa machache ya kwanza baada ya jeraha kutokea.