Kwenye jamii zetu, kuna dhana na imani nyingi zisizo za kisayansi (mila potofu) zinazozunguka ugonjwa wa figo. Imani hizi mara nyingi huchelewesha wagonjwa kupata matibabu sahihi ya kitaalamu na wakati mwingine husababisha vifo vinavyoweza kuepukika.
Hapa kuna mila na dhana potofu za kawaida kuhusu ugonjwa wa figo, pamoja na ukweli wa kitaalamu:
1. Dhana Potofu: Ugonjwa wa figo ni matokeo ya kulogwa au laana
Mila inavyoamini: Kwa sababu ugonjwa wa figo (hasa sugu - CKD) unaweza kuanza bila maumivu yoyote na ghafla mgonjwa anaanza kuvimba mwili mzima na kudhoofika, wengi huamini kuwa amefanyiwa ushirikina au amelaaniwa.
Ukweli wa Kisayansi: Ugonjwa wa figo ni tatizo la kibaolojia linalosababishwa na uharibifu wa miundo ya ndani ya figo (nefroni). Vyanzo vikuu viko wazi kabisa kimatibabu: Shinikizo la juu la damu (presha), kisukari, maambukizi sugu, au matumizi ya dawa zenye sumu kwa figo.
2. Dhana Potofu: Dawa za mitishamba na mizizi ndiyo tiba salama na ya uhakika
Mila inavyoamini: Watu wengi huamini kuwa dawa za asili au mitishamba hazina kemikali, hivyo zinaweza kusafisha figo au kuponya kabisa figo zilizofeli.
Ukweli wa Kisayansi: Hii ni miongoni mwa dhana hatari zaidi. Figo zikishaharibika, uwezo wake wa kuchuja kemikali unakuwa mdogo sana. Dawa nyingi za mitishamba hazijapimwa viwango vyake vya sumu (nephrotoxicity), na zikitumiwa zinalazimisha figo kufanya kazi kubwa zaidi au zinaharibu seli za figo zilizobaki kwa kasi ya ajabu. Wagonjwa wengi hufika hospitalini wakiwa hatua ya mwisho kabisa baada ya figo zao kuteketezwa na mitishamba.
3. Dhana Potofu: Ukila mbegu za matunda (kama nyanya au matikiti) utapata mawe na ugonjwa wa figo
Mila inavyoamini: Kuna hofu kubwa katika jamii kwamba ukila mbegu za nyanya, madoa ya pilipili, au mbegu za matunda, zitaenda moja kwa moja kwenye figo na kuziba.
Ukweli wa Kisayansi: Mfumo wa chakula na mfumo wa mkojo/figo ni vitu viwili tofauti kabisa vinavyotengana. Mbegu unazokula huenda kwenye tumbo na utumbo, na zikitofinyangwa hutoka kama kinyesi. Mawe ya figo (kidney stones) hayatokani na mbegu za matunda; yanatengenezwa na mrundikano wa madini (kama Calcium Oxalate) yaliyopo kwenye damu pale mtu anapokuwa njaa ya maji (hanywi maji ya kutosha) au kutokana na kasoro za kimetaboliki.
4. Dhana Potofu: Ukianza kusafisha damu (Dialysis), ndio mwanzo wa kifo
Mila inavyoamini: Watu wengi wanaamini kuwa mashine ya kusafisha damu ndiyo inayoua wagonjwa, na kwamba mtu akianza dialysis hawezi kuishi muda mrefu.
Ukweli wa Kisayansi: Dialysis haiui; badala yake, inafanya kazi ambayo figo zilizofeli zimeshindwa kuifanya ili kuokoa maisha ya mgonjwa. Wagonjwa wanaofariki wakiwa kwenye dialysis mara nyingi hufika hospitalini wakiwa wamechelewa sana, miili yao ikiwa tayari imejaa sumu na maji yaliyovamia moyo na mapafu, au kutokana na magonjwa mengine kama shinikizo la juu la damu lililokithiri.
5. Dhana Potofu: Ugonjwa wa figo unawapata wazee tu
Mila inavyoamini: Inadhaniwa kuwa matatizo ya viungo kufeli ni ya watu wenye umri mkubwa pekee.
Ukweli wa Kisayansi: Ingawa umri mkubwa unaongeza hatari, ugonjwa wa figo unaweza kumpata mtu wa umri wowote, ikiwa ni pamoja na vijana na watoto. Kwa vijana, unaweza kusababishwa na maambukizi ya ghafla ya koo au ngozi yanayoshambulia figo (Glomerulonephritis), matumizi ya holela ya dawa za maumivu na vinywaji vikali, au magonjwa ya kurithi.
6. Dhana Potofu: Kunywa maji mengi kupitiliza kunaweza kuponya figo iliyoharibika
Mila inavyoamini: Kuna usemi kwamba "maji ni tiba", hivyo mtu akigundulika ana ugonjwa wa figo anashauriwa anywe madumu kwa madumu ya maji ili "kusafisha" figo zake.
Ukweli wa Kisayansi: Kunywa maji ya kutosha ni kinga nzuri kwa mtu mwenye figo nzima. Hata hivyo, kwa mgonjwa ambaye figo zake tayari zimefeli, kunywa maji mengi ni hatari sana. Figo zilizofeli hazina uwezo wa kutoa mkojo, hivyo maji hayo yakizidi yanajirundika mwilini, yanasababisha mgonjwa kuvimba zaidi, na yanaweza kujaa kwenye mapafu na kusababisha akose hewa ghafla. Wagonjwa hawa huwekewa kiwango maalum cha maji cha kunywa kwa siku na daktari.
💡 Ushauri: Ili kuondoa mila hizi potofu, ni muhimu kutafuta taarifa za afya kutoka kwa wataalamu wa afya waliothibitishwa au hospitalini. Kupima afya yako mapema ndiyo njia pekee ya uhakika ya kujua afya ya figo zako.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
