Sababu za kuwepo kwa saratani ya ubongo na uti wa mgongo kwa watoto

Sababu halisi zinazosababisha saratani ya ubongo na uti wa mgongo kwa watoto kwa ujumla hazijulikani kikamilifu, na mara nyingi ugonjwa huu hautokani na mfumo wa maisha au mambo ya mazingira kama ilivyo kwa saratani nyingi za watu wazima.

​Hata hivyo, tafiti za kitabibu zinaonyesha kuwa vyanzo vikuu vinahusiana na mabadiliko ya seli na baadhi ya vihatarishi vichache kama vifuatavyo:

​1. Mabadiliko ya Kijenetiki (Genetic Mutations)

​Hii ndiyo sababu kuu ya mwanzo wa saratani hii. Hutokea pale ambapo kuna hitilafu au mabadiliko katika DNA ya seli za kawaida za ubongo au uti wa mgongo. DNA ndiyo inayotoa maagizo kwa seli jinsi ya kukua na kugawanyika. Mabadiliko haya yanapotokea, yanazifanya seli kuendelea kukua na kugawanyika kwa kasi bila mpangilio, na hatimaye kuunda donge au uvimbe. Katika watoto wengi, mabadiliko haya hutokea kwa bahati mbaya (random mutations) wakati wa makuzi na hayana uhusiano na kurithi.

​2. Matatizo ya Kurithi ya Kijenetiki (Inherited Syndromes)

​Ingawa ni kwa asilimia ndogo sana, baadhi ya watoto huzaliwa na matatizo fulani ya kijenetiki ya kurithi kutoka kwa wazazi wao ambayo yanawaweka katika hatari kubwa zaidi ya kupata uvimbe kwenye mfumo mkuu wa neva. Mifano ya matatizo hayo ni pamoja na:

​Neurofibromatosis (Aina ya 1 na 2): Ugonjwa wa kurithi unaosababisha uvimbe kukua kwenye tishu za neva.

​Li-Fraumeni Syndrome: Hitilafu ya kijenetiki inayoongeza hatari ya kupata aina mbalimbali za saratani, ikiwemo ya ubongo.

​Tuberous Sclerosis: Ugonjwa wa nadra unaosababisha uvimbe usio wa saratani kukua katika viungo mbalimbali, ikiwemo ubongo, ambao unaweza kuingilia utendaji kazi wa neva.

​Turcot Syndrome: Hali inayohusisha kuwepo kwa vijidonda (polyps) kwenye utumbo mpana pamoja na saratani ya ubongo.

​3. Kuwekwa Kwenye Mionzi Mikali (Radiation Exposure)

​Kihatarishi cha pekee cha kimazingira ambacho kimethibitishwa kisayansi kuongeza uwezekano wa saratani ya ubongo kwa watoto ni mionzi ya ayonishaji (ionizing radiation). Hii inajumuisha watoto ambao waliwahi kupata matibabu ya mionzi mikali (radiotherapy) kichwani hapo awali kwa ajili ya kutibu magonjwa mengine ya saratani (kama vile lukemia/saratani ya damu).

​Angalizo: Mionzi ya kawaida ya picha za X-ray au CT scan inayochukuliwa hospitalini kwa uangalifu haina viwango vya mionzi vinavyoweza kusababisha saratani hii kwa urahisi, na simu za mkononi au nyaya za umeme hazijathibitishwa kusababisha ugonjwa huu.

​Ukweli Dhidi ya Mila Potofu

​Ni muhimu kukumbuka kuwa saratani ya ubongo na uti wa mgongo kwa watoto haitokani na uchawi, laana, au makosa ya wazazi, na pia sio ugonjwa wa kuambukiza kutoka kwa mtoto mmoja kwenda mwingine. Kutokana na ukweli kwamba sababu nyingi huanza ndani ya seli zenyewe, hakuna namna ya kuzuia ugonjwa huu isipokuwa kuwahi kufanya utambuzi wa mapema hospitalini mara tu dalili zinapojitokeza ili mtoto apate matibabu sahihi.