Sababu hasa zinazofanya seli za tezi dume kuanza kukua au kubadilika tabia hazina chanzo kimoja cha moja kwa moja, bali ugonjwa huu hutokea kutokana na mwingiliano wa mabadiliko ya kibaolojia (ndani ya mwili) na mambo ya kimazingira (nje ya mwili).
Kama tulivyoona kuwa ugonjwa huu umegawanyika katika makundi makuu matatu (BPH, Saratani, na Maambukizi), zifuatazo ndizo sababu kuu zinazopelekea kuwepo kwa ugonjwa huu:
1. Mabadiliko ya Homoni za Kiume (Hormonal Imbalance)
Hii ndiyo sababu kuu inayosababisha tezi dume kuvimba kwa kawaida (BPH) na pia huchochea saratani.
Kushuka kwa Testosterone na Kuongezeka kwa Estrogen: Wanaume wanapozaliwa na kuwa vijana, wanakuwa na kiwango kikubwa cha homoni ya kiume ya Testosterone. Wanapozeeka, kiwango hiki hushuka, na kuacha kiasi kidogo cha homoni ya kike ya Estrogen iliyo mwilini mwao kuwa na nguvu zaidi. Hali hii huchochea ukuaji wa seli za tezi dume.
Nguvu ya Homoni ya DHT (Dihydrotestosterone): Mwili wa mwanamume hubadilisha testosterone kuwa DHT. Homoni hii ya DHT ina nguvu kubwa sana katika kuamuru seli za tezi dume kuendelea kujigawa na kuongezeka ukubwa. Umri unavyoenda, DHT inapoendelea kurundikana kwenye tezi, inasababisha tezi isiche kuongezeka ukubwa.
2. Hitilafu ya Vinasaba na Mutation ya DNA
Hii ndio sababu ya msingi ya kuwepo kwa Saratani ya Tezi Dume.
Kila seli mwilini ina "ramani ya mwongozo" inayoitwa DNA, inayoiambia seli lini ikue, ilale, au ife.
Kutokana na umri, sumu mbalimbali, au kurithi, DNA ya seli za tezi dume inapoharibika (Cellular Mutation), seli hizo zinapoteza uwezo wa kufa. Matokeo yake, zinaendelea kuishi na kuzaliana kwa kasi isiyo ya kawaida na kutengeneza uvimbe wa kansa.
3. Sababu za Kirithi (Hereditary / Genetic Factors)
Uwepo wa ugonjwa huu mara nyingi unachochewa na kile kilichopo kwenye damu ya ukoo:
Kama mwanamume amerithi vinasaba vilivyoharibika (kama vile mabadiliko kwenye jeni za BRCA1, BRCA2, au HPC1), mwili wake unakuwa hauna uwezo wa kurekebisha seli za tezi dume zinapoharibika, hivyo kumfanya apate ugonjwa huo kwa urahisi zaidi kuliko wengine.
4. Maambukizi ya Vimelea (Bakteria)
Hii ni sababu inayopelekea ugonjwa wa tezi dume wa aina ya Prostatitis (Tezi dume kupata moto na kujaa usaha).
Bakteria wanaosababisha maambukizi kwenye mfumo wa mkojo (UTI) au magonjwa ya ngono (STIs) wanaweza kusafiri na kuingia ndani ya tezi dume. Wakishafika huko, wanasababisha mfumo wa kinga ya mwili kupambana, hali inayopelekea tezi kuvimba kwa ghafla na kuuma.
5. Lishe na Mtindo wa Maisha (Diet and Lifestyle)
Mazingira tunayouweka mwili huchia mkono mkubwa uwepo wa magonjwa haya:
Ulaji wa Mafuta Mabaya (Saturated Fats): Ulaji wa mara kwa mara wa nyama nyekundu na vyakula vyenye mafuta mengi ya wanyama huongeza kiwango cha cholesterol na vichocheo vya kuvimba mwilini (inflammation), ambavyo huamsha seli za tezi dume kukua.
Upungufu wa Virutubisho Kinga: Ukosefu wa vyakula vyenye vimelea mvilisho (Antioxidants) kama Lycopene (inayopatikana kwenye nyanya zilizopikwa), Zinc, na Vitamin E. Virutubisho hivi hufanya kazi ya kulinda kuta za tezi dume zisishambuliwe na radicals huru (free radicals) zinazoleta saratani.
6. Uzito Uliopitiliza na Upinzani wa Insulin (Metabolic Syndrome)
Wanaume wenye vitambi au unene wa kupindukia miili yao huwa na tabia ya kuzalisha kiwango kikubwa cha homoni ya insulin (Insulin Resistance).
Insulin ya ziada mwilini huchochea uzalishaji wa viashiria vya ukuaji (Insulin-like Growth Factors - IGF-1), ambavyo vinajulikana kwa kusukuma seli za tezi dume kukua kwa kasi kubwa zaidi.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
