WALIO KATIKA HATARI YA KUPATA VIDONDA VYA TUMBO

Utangulizi

​Vidonda vya tumbo (peptic ulcers) ni majeraha au mivuko inayotokea kwenye ukuta wa ndani wa tumbo (gastric ulcers) au sehemu ya kwanza ya utumbo mwembamba (duodenal ulcers). Tatizo hili hutokea wakati kemikali za kuyeyusha chakula (tindikali/acid) zinapoharibu ukuta wa tumbo kutokana na kupungua kwa ugonjwa wa uteute unaolinda tumbo hilo.

​Ingawa watu wengi wanadhani vidonda vya tumbo vinasababishwa tu na msongo wa mawazo au vyakula vya viungo, ukweli ni kwamba kuna vyanzo vikuu vya kitabibu na makundi maalum ya watu walio katika hatari kubwa zaidi ya kupata ugonjwa huu.

​Watu Walio katika Hatari ya Kupata Vidonda vya Tumbo

​Hatari ya kupata vidonda vya tumbo huongezeka zaidi kwa watu wenye sifa au tabia zifuatazo:

​1. Watu Wenye Maambukizi ya Bakteria wa H. pylori

​Hili ndilo kundi linaloongoza. Bakteria wa Helicobacter pylori hushambulia na kudhoofisha utando wa ute unaolinda tumbo, na hivyo kuruhusu tindikali kupenya na kutengeneza vidonda.

​2. Watumiaji wa Mara kwa Mara wa Dawa za Maumivu (NSAIDs)

​Watu wanaotumia mara kwa mara dawa za kupunguza maumivu na kuvimba ambazo si za kulevya (Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs) wako kwenye hatari kubwa. Dawa hizi huzuia mwili kutengeneza kemikali zinazolinda ukuta wa tumbo. Mifano ya dawa hizi ni:

​Aspirin

​Ibuprofen

​Diclofenac

​Naproxen

​3. Wavutaji wa Sigara/Tumbaku

​Moshi wa sigara una kemikali zinazoongeza uzalishaji wa tindikali tumboni na wakati huo huo hupunguza uzalishaji wa bicarbonate (kemikali inayopunguza ukali wa tindikali). Pia, uvutaji huchelewesha kupona kwa vidonda vilivyopo.

​4. Wanywaji wa Pombe Kupita Kiasi

​Pombe huchubua na kuwasha utando wa ndani wa tumbo. Unywaji wa kiwango kikubwa huongeza kiwango cha tindikali na kufanya tumbo kuwa katika hatari kubwa ya kupata majeraha.

​5. Watu Wenye Msongo wa Mawazo wa Kisaikolojia au Kimwili (Stress)

​Msongo wa Kimwili: Wagonjwa waliolazwa ICU, waliofanyiwa upasuaji mkubwa, au waliopata majeraha makubwa (kama kuungua moto) wako kwenye hatari ya kupata "stress ulcers".

​Msongo wa Kisaikolojia: Ingawa msongo wa mawazo wa kawaida hausababishi vidonda moja kwa moja, unaweza kuzidisha dalili au kufanya vidonda vilivyopo kuwa vibaya zaidi.

​6. Watu Wenye Historia ya Familia

​Kuna ushahidi wa kijenetiki unaoonesha kuwa ikiwa una ndugu wa karibu (wazazi au kaka/dada) mwenye vidonda vya tumbo, nafasi yako ya kuvipata pia inaongezeka.

​7. Walaji wa Vyakula vyenye Viungo na Tindikali kwa Wingi

​Kundi hili hujumuisha watu wanaopendelea vyakula vya pilipili sana, machungwa/ndimu kwa wingi, au kahawa. Vitu hivi havileti vidonda vyenyewe, lakini huamsha na kuwasha vidonda vilivyopo tayari.

​Hitimisho

​Vidonda vya tumbo si ugonjwa wa kupuuzwa kwani vinaweza kusababisha madhara makubwa kama kuvuja damu kwa ndani au kutoboka kwa tumbo. Habari njema ni kwamba, ugonjwa huu unazuilika na unatibika.

​Kujua makundi yaliyo katika hatari husaidia kuchukua hatua za mapema, kama vile kuepuka matumizi holela ya dawa za maumivu, kuacha sigara na pombe, na kupima maambukizi ya bakteria wa H. pylori pindi dalili (kama maumivu ya kiungulia au tumbo kuwaka moto) zinapoanza kujitokeza.