Saratani ya Mlango wa Kizazi (Cervical Cancer) ni moja ya magonjwa yanayowapata wanawake wengi duniani, lakini habari njema ni kwamba ni ugonjwa unaoweza kuzuilika na kutibika kabisa ukiwahiwa mapema.
Hapa kuna maelezo rahisi na muhimu kwa ajili ya kuelimisha jamii yetu:
1. Saratani ya Mlango wa Kizazi ni Nini?
Hii ni aina ya saratani inayotokea kwenye seli za mlango wa kizazi (sehemu ya chini ya mfuko wa uzazi inayounganishwa na uke). Inachukua miaka mingi (hata miaka 10 hadi 20) kwa seli za kawaida kubadilika na kuwa saratani.
2. Nini Kinasababisha Ugonjwa Huu?
Karibu kesi zote (zaidi ya 99%) za saratani hii zinasababishwa na virusi vinavyoitwa Human Papillomavirus (HPV).
Virusi hivi huambukizwa kwa urahisi kupitia uhusiano wa kimwili.
Watu wengi huambukizwa virusi hivi wakati fulani maishani mwao, na mara nyingi mwili hupambana navyo na kuviondoa. Hata hivyo, vikiishi mwilini kwa miaka mingi bila kushughulikiwa, vinaweza kusababisha saratani.
Vitu vinavyoongeza hatari ya kupata saratani hii:
Kuanza kufanya ngono katika umri mdogo sana.
Kuwa na wenza (partners) wengi wa ngono.
Kuvuta sigara (hupunguza uwezo wa mwili kupambana na HPV).
Kuwa na mfumo dhaifu wa kinga ya mwili (kwa mfano, watu wanaoishi na virusi vya UKIMWI - VVU).
3. Dalili za Saratani ya Mlango wa Kizazi
Katika hatua za awali kabisa, saratani hii haina dalili zozote. Hii ndiyo sababu ni hatari sana. Hata hivyo, ugonjwa unapoanza kukua, dalili zifuatazo zinaweza kujitokeza:
Kutokwa na damu ukeni kusiko kwa kawaida (kwa mfano, katikati ya mizunguko ya hedhi, baada ya kushiriki tendo la ndoa, au baada ya ukomo wa hedhi/menopause).
Kutokwa na uchafu ukeni wenye harufu mbaya au mchanganyiko wa damu.
Maumivu makali wakati wa kushiriki tendo la ndoa.
Maumivu ya nyonga au mgongo yasiyoisha (katika hatua za juu).
Kumbuka: Kuwa na dalili hizi haimaanishi moja kwa moja una saratani, lakini ni ishara muhimu ya kwenda hospitali haraka kufanya uchunguzi.
4. Jinsi ya Kujikinga na Kuzuia Saratani Hii
Saratani ya mlango wa kizazi ni moja ya saratani chache ambazo tunaweza kuzizuia kabisa kupitia njia zifuatazo:
A. Kupata Chanjo ya HPV (HPV Vaccine)
Hii ndiyo kinga imara zaidi. Chanjo hii hutolewa kwa wasichana wadogo (wengi wakiwa na umri wa miaka 9 hadi 14) kabla hawajakutana na virusi hivi kupitia uhusiano wa kimwili. Ni salama na inafanya kazi vizuri sana.
B. Kufanya Uchunguzi wa Mapema (Screening)
Wanawake walio katika umri wa kuzaa au walioanza kushiriki ngono wanashauriwa kufanya vipimo vya uchunguzi mara kwa mara. Vipimo hivi vinasaidia kugundua mabadiliko ya seli (kabla hazijawa saratani) na yanatibika kwa urahisi sana. Vipimo hivyo ni pamoja na:
VIA (Visual Inspection with Acetic Acid): Kipimo rahisi kinachotumika sana kwenye vituo vingi vya afya hapa nchini, ambapo daktari au muuguzi anatumia siki maalum (acetic acid) kuangalia mabadiliko kwenye mlango wa kizazi.
Pap Smear: Kipimo cha maabara kinachoangalia seli zilizo kwenye mlango wa kizazi.
Kipimo cha HPV DNA: Kuangalia uwepo wa virusi vyenyewe.
C. Kupunguza Vihatarishi
Kuepuka ngono zembe na kutumia kinga (kondomu) – ingawa kondomu hailindi 100% dhidi ya HPV kwa sababu virusi vinaweza kuwa kwenye ngozi inayozunguka siri, inapunguza hatari kwa kiasi kikubwa.
Kuacha kuvuta sigara.
Ujumbe Muhimu kwa Jamii
Tusiache ugonjwa huu uendelee kupoteza maisha ya mama zetu, dada zetu, na binti zetu.
Wapeleke binti zao kupata chanjo ya HPV inayotolewa kwenye vituo vya afya.
Himiza kila mwanamke aliyefikia umri wa kufanya uchunguzi kwenda kupima. Uchunguzi hauna maumivu na unaokoa maisha.
Ugonjwa huu ukingundulika mapema, unatibika kabisa! Tuondoe hofu na aibu, afya ndiyo
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
