Hitilafu ya kiwango cha mafuta kwenye damu (kitaalamu kama Dyslipidemia au Hyperlipidemia) hutokea pale ambapo kuna kiwango kikubwa cha mafuta mabaya (LDL na Triglycerides) au kiwango kidogo cha mafuta mazuri (HDL). Hali hii isipotibiwa inaweza kusababisha kuziba kwa mishipa ya damu, kiharusi (stroke), au shambulio la moyo.
Kuna makundi kadhaa ya dawa yanayotumika kutibu na kudhibiti tatizo hili, kulingana na aina ya mafuta yaliyozidi.
Makundi Makuu ya Dawa za Mafuta kwenye Damu
1. Statins (HMG-CoA Reductase Inhibitors)
Hili ndilo kundi linalotumiwa zaidi duniani. Dawa hizi hufanya kazi kwa kuzuia vimeng'enya (enzymes) kwenye ini vinavyotengeneza kolesteroli, na hivyo kusaidia ini kuondoa mafuta mabaya (LDL) kwenye damu.
Mifano:Atorvastatin, Simvastatin, Rosuvastatin, na Pravastatin.
Kazi kuu: Kushusha LDL (mafuta mabaya) kwa kiasi kikubwa na kupunguza hatari ya magonjwa ya moyo.
2. Cholesterol Absorption Inhibitors
Dawa hizi huzuia ufyonzwaji wa kolesteroli kutoka kwenye chakula kule kwenye utumbo mwembamba.
Mfano: Ezetimibe.
Kazi kuu: Mara nyingi hutumiwa pamoja na Statins pale ambapo Statins pekee zimeshindwa kufikia lengo.
3. Fibrates
Dawa hizi zinalenga zaidi kupunguza aina ya mafuta yanayoitwa Triglycerides na zinaweza kusaidia kupandisha kiwango cha mafuta mazuri (HDL).
Mifano: Gemfibrozil, Fenofibrate.
Kazi kuu: Kushusha Triglycerides na kuongeza HDL.
4. Bile Acid Sequestrants (Resins)
Dawa hizi hujishikiza kwenye aside za nyongo (bile acids) kwenye mfumo wa chakula, na kulazimisha ini kutumia kolesteroli iliyopo kwenye damu kutengeneza aside nyingine za nyongo.
Mifano: Cholestyramine, Colesevelam.
Kazi kuu: Kushusha kiwango cha LDL.
5. PCSK9 Inhibitors
Hizi ni dawa za kisasa zaidi ambazo hutolewa kwa njia ya sindano (kawaida mara moja au mbili kwa mwezi). Zinafanya kazi kwa kuzuia protini ya PCSK9, na hivyo kusaidia ini kuondoa LDL nyingi zaidi kwenye damu.
Mifano: Alirocumab, Evolocumab.
Kazi kuu: Hutumika kwa wagonjwa wenye matatizo ya kurithi ya kolesteroli ya juu sana au wale ambao hawawezi kabisa kutumia Statins.
Madhara Yanayoweza Kutokea (Side Effects)
Kama zilivyo dawa nyingine, dawa za mafuta zinaweza kuwa na madhara kwa baadhi ya watu. Ni muhimu kumuona daktari ukihisi mabadiliko yoyote.
Maumivu ya misuli: Hii ni changamoto ya kawaida kwa watumiaji wa Statins.
Kuvurugika kwa mfumo wa chakula: Kichefuchefu, gesi, au kuharisha (hasa kwenye makundi kama Fibrates na Resins).
Kuathirika kwa ini: Daktari wako atahitaji kupima utendaji kazi wa ini lako kabla na wakati ukitumia dawa hizi.
>ANGALIZO LA MUHIMU
> Dawa hizi hazipaswi kutumiwa bila cheti cha daktari na vipimo vya maabara (Lipid Profile). Pia, matumizi ya dawa hizi haziwezi kuchukua nafasi ya mtindo bora wa maisha. Ili upate matokeo mazuri, ni lazima uzingatie:
> Kula vyakula vyenye mafuta kidogo na nyuzi nyuzi (fiber) kwa wingi.
> Kufanya mazoezi mara kwa mara.
> Kupunguza uzito mkubwa wa mwil
i na kuacha kuvuta sigara.
>
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
