Kichaa cha mbwa (Rabies) ni ugonjwa hatari wa virusi unaoshambulia mfumo mkuu wa neva (ubongo na uti wa mgongo) wa mamalia, wakiwemo binadamu na wanyama.
Ugonjwa huu karibu kila mara husababisha kifo mara tu dalili zinapoanza kujitokeza, lakini habari njema ni kwamba unazuilika kwa 100% kupitia chanjo.
Hapa kuna mambo muhimu unayopaswa kufahamu:
1. Maambukizi Yanatokeaje?
Virusi vya kichaa cha mbwa vinapatikana kwenye mate ya mnyama aliyeambukizwa. Maambukizi hutokea pale mnyama huyo anapoamua:
Kukung'ata na kukuacha na jeraha.
Kukuramba kwenye kidonda kibichi kilichopo mwilini.
Kukuramba kwenye maeneo ya ngozi laini kama machoni, mdomoni, au puani.
Kumbuka: Licha ya jina lake kuitwa "kichaa cha mbwa," ugonjwa huu unaweza kuenezwa pia na wanyama wengine kama paka, mbweha, popo, na panya bukini. Hata hivyo, mbwa ndio chanzo cha zaidi ya 99% ya maambukizi yote kwa binadamu.
2. Dalili za Kichaa cha Mbwa
Baada ya kung'atwa, virusi huchukua muda kusafiri hadi kwenye ubongo (muda huu unaweza kuwa wiki chache hadi miezi kadhaa). Dalili zikishaanza, ugonjwa unakuwa hauna tiba.
Kwa Binadamu:
Homa, maumivu ya kichwa, na uchovu.
Wasiwasi, kuchanganyikiwa, na kuona au kusikia vitu visivyokuwepo (hallucinations).
Hofu kubwa ya maji (Hydrophobia): Mgonjwa anashindwa kumeza maji au hata akiona maji anapata mtetemeko na maumivu makali ya koo.
Kupooza na hatimaye kifo.
Kwa Wanyama (k.m. Mbwa):
Aina ya ukali: Mbwa anakuwa mkali sana, anabweka ovyo, anang'ata kila kitu (hata mawe au miti), na kutoa mate mengi yenye povu.
Aina ya upole: Mbwa anajificha maeneo ya giza, anakuwa dhaifu, anashindwa kumeza chakula, na kupooza.
3. Hatua za Haraka za Kuchukua Ukidungwa au Kung'atwa
Ukigundua umeng'atwa au kurambwa kidonda na mnyama anayedhaniwa kuwa na kichaa, chukua hatua hizi mara moja kuokoa maisha yako:
Osha jeraha: Safisha jeraha haraka kwa maji tiririka na sabuni kwa angalau dakika 15. Hii husaidia kuua na kuondoa kiasi kikubwa cha virusi kwenye jeraha.
Tumia Antiseptic: Kama ipo, paka iodini (iodine) au spiriti (alcohol) kwenye jeraha.
Wahi Hospitali: Nenda kituo cha afya haraka iwezekanavyo ili kupata Chanjo ya Dharura ya Kichaa cha Mbwa (PEP - Post-Exposure Prophylaxis). Ukichanjwa mapema kabla dalili hazijaanza, utakuwa salama kabisa.
4. Jinsi ya Kujilinda na Kutokomeza Ugonjwa Huu
Chanja wanyama wako: Hakikisha mbwa na paka wako wa nyumbani wanapata chanjo ya kichaa cha mbwa kila mwaka.
Epuka wanyama wa mitaani: Usiguse au kuchezea mbwa au paka usioyajua tabia zao, hasa wale wanaonekana wagonjwa au wenye tabia zisizo za kawaida.
Toa taarifa: Ukiona mnyama mwenye dalili za kichaa kwenye jamii yako, toa taarifa kwa maafisa mifugo au viongozi wa mitaa mara moja.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
