Mila potofu kuhusu ugonjwa wa tezi dume

Katika jamii zetu, ugonjwa wa tezi dume bado umezungukwa na usiri mkubwa, aibu, na ukosefu wa elimu sahihi ya kitabibu. Hali hii imesababisha kuwepo kwa imani na mila potofu ambazo zimekuwa zikiwazuia wanaume wengi kuwahi hospitali, na badala yake kufikia hatua ya kupata madhara makubwa kama kufeli kwa figo au kusambaa kwa saratani.

​Hizi hapa ni baadhi ya mila na imani potofu zilizoota mizizi katika jamii kuhusu ugonjwa wa tezi dume:

​1. Imani Kuwa Ugonjwa Huu Unatokana na Ushirikina au "Laana"

​Mila Potofu: Mwanamume anapoanza kupata shida ya kukojoa, kushindwa kuzuia mkojo, au mkojo kusimama kabisa, baadhi ya watu katika jamii huamini kuwa "amelogwa," amepigwa pigo la kishirikina na maadui zake, au anaadhibiwa kwa makosa fulani ya kiukoo.

​Ukweli wa Kitabibu: Huu ni ugonjwa wa kimwili unaotokana na mabadiliko ya kawaida ya kihomoni kwa sababu ya umri (BPH), maambukizi ya bakteria, au mabadiliko ya seli (saratani). Hauna uhusiano wowote na nguvu za giza.

​2. Kuhusisha Tezi Dume na Kupungua kwa "Uanaume" (Aibu)

​Mila Potofu: Jamii nyingi zinaamini kuwa mwanamume thabiti hapaswi kulalamika kuhusu matatizo ya mfumo wa uzazi au mkojo. Kuna mtazamo potofu kwamba kuwa na ugonjwa wa tezi dume kunapunguza nguvu za kiume au kunamfanya mwanamume aonekane "hawezi" mbele ya jamii, jambo linalofanya wagonjwa wengi kuficha ugonjwa huo kwa siri kubwa.

​Ukweli wa Kitabibu: Tezi dume ni kiungo cha kawaida kama vilivyo viungo vingine (kama moyo au ini). Kuugua tezi dume hakumfanyi mwanamume kupoteza utu au thamani yake, na kuwahi matibabu husaidia kurudisha ubora wa maisha yake.

​3. Imani Kuwa Kila Ugonjwa wa Tezi Dume ni "Saratani"

​Mila Potofu: Wanaume wengi wakisikia neno "tezi dume," akili zao zinakimbilia moja kwa moja kwenye kansa na kifo. Hofu hii inawafanya waogope hata kwenda kupima kwa hofu ya kuambiwa wana saratani.

​Ukweli wa Kitabibu: Matatizo mengi ya tezi dume kwa wanaume walio na umri mkubwa yanatokana na BPH (kuvimba kwa kawaida kutokana na umri) au Prostatitis (maambukizi). Matatizo haya yanatibika kwa urahisi kwa dawa au upasuaji mdogo na sio saratani.

​4. Kuamini Kuwa Vipimo vya Hospitali Vinapunguza Maadili ya Mwanamume

​Mila Potofu: Kuna upotoshaji mkubwa kuhusu kipimo cha kidole (Digital Rectal Exam - DRE), ambacho daktari hukitumia kuhisi tezi dume kupitia njia ya haja kubwa. Baadhi ya mila zinakiona kipimo hiki kama udhalilishaji, kupoteza sifa za kiume, au kitendo kisicho cha kimaadili.

​Ukweli wa Kitabibu: DRE ni kipimo cha kitaalamu, salama, na cha haraka sana ambacho kimeokoa maisha ya mamilioni ya wanaume duniani. Daktari anafanya hivyo kwa malengo ya kitiba pekee ili kugundua mapema kama kuna uvimbe au ugumu usio wa kawaida kwenye tezi.

​5. Kukimbilia Tiba za Kienyeji na "Miti Shamba" Isiyothibitishwa

​Mila Potofu: Jamii inapoona mzee anapata shida ya mkojo, mara nyingi humshauri anywe michemsho ya mizizi, magome ya miti, au dawa za kienyeji wakiamini kuna dawa za asili zinazoweza "kuyeyusha" tezi dume kabisa bila kwenda hospitali.

​Ukweli wa Kitabibu: Ingawa kuna baadhi ya virutubisho vya asili vinavyosaidia afya ya tezi dume (kama mbegu za maboga), matumizi ya dawa za kienyeji zisizopimwa viwango vyake hugeuza tatizo kuwa kubwa zaidi. Dawa hizi zinaweza kuharibu figo na ini, na zinachelewesha mgonjwa kupata tiba sahihi ya hospitali hadi ugonjwa unapofikia hatua isiyoweza kutibika.

​6. Imani Kuwa Ukifanyiwa Upasuaji wa Tezi Dume Umepoteza Uwezo wa Kuzaa au Kushiriki Tendo la Ndoa

​Mila Potofu: Kuna uvumi mkubwa kwamba mwanamume akifanyiwa upasuaji wa kuondoa au kupunguza tezi dume (kama vile TURP), hawezi tena kushiriki tendo la ndoa au uwezo wake wa kiume utaisha kabisa.

​Ukweli wa Kitabibu: Upasuaji wa kisasa unalenga kuondoa sehemu inayoziba mrija wa mkojo ili kuokoa kibofu na figo. Ingawa unaweza kusababisha hali inayoitwa retrograde ejaculation (pale mbegu zinapoingia kwenye kibofu badala ya kutoka nje wakati wa kilele—ambayo haina madhara kwa afya), upasuaji hauharibu uwezo wa mwanamume kushiriki tendo la ndoa na mwenza wake.

​Ujumbe wa Jamii: Ili kutokomeza mila hizi potofu, kuna uhitaji mkubwa wa kuendelea kutoa elimu ya afya ya jamii (Health Education) shuleni, kwenye nyumba za ibada, na kupitia vyombo vya habari, ili wanaume wajue kuwa vipimo vya mapema vinaokoa maisha.