Dawa hii ya morphine isitumike kwa makundi ya namna zifuatazo

**Morphine** ni dawa ya nguvu sana inayotumika kutibu maumivu makali, lakini kuna hali fulani za kiafya ambazo zinamfanya mgonjwa asiruhusiwe kabisa au azuiwe kuitumia kwa usalama wake. Katika lugha ya kitiba, hali hizi huitwa Contraindications (Vizuizi/Mambo yanayokataza matumizi ya dawa).

Hapa kuna makundi makuu ya vizuizi vya morphine:

1. Vizuizi Vikali (Absolute Contraindications)

Katika hali hizi, morphine haitakiwi kabisa kutumika kwa sababu inaweza kusababisha madhara makubwa au hata kifo:

 Mzio (Allergy/Hypersensitivity). Ikiwa mtu ana mzio mkali na morphine au dawa nyingine za kundi la opioids

 Matatizo Makali ya Upumuaji (Severe Respiratory Depression). Morphine hushusha kasi ya kupumua. Hivyo basi, haitakiwi kutumiwa na mtu mwenye pumu kali (asthma) au ugonjwa sugu wa mapafu (COPD) uliopo kwenye hatua mbaya.

 Kuziba kwa Utumbo (Gastrointestinal Obstruction/Paralytic Ileus): Morphine hupunguza mwendo wa utumbo na kusababisha choo kigumu (constipation). Kama utumbo umeshajifunga au haufanyi kazi, dawa hii itafanya hali kuwa mbaya zaidi.

 Matumizi ya Dawa za MAOIs (Monoamine Oxidase Inhibitors):Ikiwa mgonjwa ametumia dawa hizi za sonona (depression) ndani ya siku 14 zilizopita, kuchanganya na morphine kunaweza kusababisha shinikizo kubwa la damu na matatizo ya mfumo wa fahamu.

2. Vizuizi vya Tahadhari (Relative Contraindications)

Hapa dawa inaweza kutumika kwa tahadhari kubwa sana, chini ya uangalizi wa daktari, au dozi ikapunguzwa:

 Majeraha ya Kichwa na Shinikizo la Ndani ya Fuvu (Head Injury & Increased ICP):Morphine inaweza kuficha dalili za kimetaboliki ya ubongo na kuongeza shinikizo ndani ya kichwa, jambo ambalo ni hatari kwa mtu mwenye jeraha la ubongo.

 Magonjwa ya Ati na Figo (Liver and Kidney Impairment):Viungo hivi husaidia kuchuja na kutoa dawa mwilini. Vikifanya kazi chini ya kiwango, morphine inaweza kujirundika mwilini na kusababisha sumu au overdose.

 Shinikizo la Chini la Damu (Hypotension): Morphine hushusha shinikizo la damu, hivyo inaweza kumfanya mtu mwenye mgonjwa wa namna hii kuzimia au kupata mshtuko (shock).

 Ujauzito na Kunyonyesha:Morphine inaweza kuvuka kondo la nyuma na kumfikia mtoto, au kupita kwenye maziwa, na kumsababishia mtoto mchanga matatizo ya kupumua au ulevi wa dawa (*neonatal withdrawal syndrome*).

> Angalizo Muhimu:

> Kamwe usitumie au kumpa mtu morphine bila maelekezo na daktari. Ni dawa inayodhibitiwa kisheria kwa sababu ina hatari kubwa ya kusababisha ugonjwa wa uraibu (addiction)

 na kulevya.

>