Kutopata chanjo ya Pentavalent kunamwacha mtoto bila kinga yoyote dhidi ya magonjwa matano hatari (Dondakoo, Kifaduro, Pepopunda, Homa ya Ini, na maambukizi ya Hib). Kutokana na mifumo yao ya kinga ya mwili kuwa bado changa, watoto wasiochanjwa wako katika hatari kubwa ya kupata madhara makali ya kiafya, ulemavu wa kudumu, au hata kifo.
Hapa kuna mchanganuo wa madhara makubwa yanayoweza kumpata mtoto asiyepata chanjo hii:
1. Madhara ya Mfumo wa Upumuaji na Kichomi (Nimonia)
Kuziba kwa Njia ya Hewa: Ugonjwa wa Dondakoo (Diphtheria) hutengeneza utando mnene kooni unaoweza kuziba njia ya hewa kabisa, na kumfanya mtoto anyongwe kwa kukosa hewa. Pia, bakteria wa Hib husababisha Epiglottitis (kuvimba kwa kifuniko cha koo) ambayo huziba pumzi ghafla.
Nimonia Kali (Kichomi): Bakteria wa Hib ni miongoni mwa vyanzo vikuu vya nimonia kali kwa watoto. Mapafu ya mtoto hujaa usaha na majimaji, na kusababisha maumivu makali wakati wa kupumua na kushuka kwa kiwango cha oksijeni mwilini.
Kukohoa Hadi Kupoteza Fahamu: Kifaduro husababisha kikohozi kikali cha mfululizo ambacho kinamfanya mtoto ashindwe kuvuta hewa, kukohoa hadi kutapika, na wakati mwingine kupasuka kwa mishipa midogo ya damu kwenye macho au ubongoni kutokana na mgandamizo mkubwa.
2. Madhara ya Mfumo wa Neva na Ubongo
Homa ya Utando wa Ubongo (Meningitis): Bakteria wa Hib wanapopenya na kushambulia utando wa ubongo na uti wa mgongo, husababisha ugonjwa wa Meningitis. Hata kama mtoto atapata matibabu ya hospitali na kupona, ugonjwa huu huacha madhara ya kudumu kama vile:
Ulemavu wa akili (Intellectual disability).
Ujinga au upotevu wa uwezo wa kusikia (Upofu/Uziwi).
Kupooza kwa viungo na mtindio wa ubongo (Cerebral Palsy).
Degedege na Kukaza kwa Misuli (Pepopunda): Sumu inayozalishwa na bakteria wa Pepopunda (Tetanus) hushambulia mfumo wa neva na kusababisha misuli yote ya mwili kukaza kiasi cha mtoto kushindwa kufumbua mdomo (lockjaw), kupinda kwa mgongo, na kupata maumivu makali sana. Mara nyingi hupelekea kifo cha ghafla kwa kushindwa kupumua.
3. Uharibifu wa Kudumu wa Ini (Ukubwani)
Saratani na Kufeli kwa Ini: Mtoto anapoambukizwa virusi vya Homa ya Ini (Hepatitis B) katika umri mdogo, ugonjwa huo unakuwa sugu (chronic) kwa zaidi ya 90% ya watoto hao. Ingawa mtoto anaweza asionyeshe dalili zozote kwa miaka mingi, virusi hivyo huendelea kuharibu ini taratibu, na kuelekea utu uzima (miaka 20–40 baadaye), husababisha ini kusinyaa na kufeli (Liver Cirrhosis) au Saratani ya Ini.
4. Madhara Kijamii na Kiuchumi
Mlipuko wa Magonjwa Jamii: Watoto wengi wasipopewa chanjo, ile kinga ya jamii (Herd Immunity) hushuka, jambo linaloweza kusababisha milipuko mikubwa ya magonjwa kama Kifaduro na Dondakoo kwenye jamii nzima, na kuhatarisha hata watoto wengine.
Gharama Kubwa za Matibabu: Matibabu ya magonjwa kama Meningitis au Nimonia yanahitaji kulazwa ICU, matumizi ya mashine za kusaidia kupumua, na antibiotics za gharama kubwa, jambo linaloweza kurudisha nyuma uchumi wa familia na kuongeza mzigo kwenye mifumo ya afya.
Ujumbe wa Kitiba: Chanjo ya Pentavalent inatolewa bure katika vituo vyote vya afya nchini Tanzania. Kuchelewesha au kutompeleka mtoto kupata dozi zote tatu (katika wiki ya 6, 10, na 14) ni kumnyima haki yake ya msingi ya kulindwa dhidi ya magonjwa haya yanayozuilika.
Luguli Healthcare Tips
Kumbuka kutembelea kliniki yetu Buguruni kwa ushauri zaidi wa kitaalamu kuhusu afya yako. Afya yako ni jukumu letu.
