Matibabu ya ugonjwa wa ebola

Utangulizi

​Kwa miaka mingi tangu kugunduliwa kwake mnamo mwaka 1976, Ugonjwa wa Virusi vya Ebola (EVD) ulichukuliwa kama ugonjwa usio na tiba, ambapo wagonjwa wengi walitengwa na kupewa huduma za msingi tu huku viwango vya vifo vikiongezeka kwa kasi ya kutisha. Hata hivyo, mapinduzi makubwa ya kisayansi na kitiba yaliyofanyika katika muongo mmoja uliopita yamebadili mtazamo huo. Leo hii, matibabu ya Ebola hayategemei tu kupunguza maumivu, bali yanahusisha matumizi ya teknolojia ya kisasa ya kingamwili (monoclonal antibodies) na mifumo thabiti ya usaidizi wa viungo vya mwili. Ugunduzi huu wa mbinu mpya za kitabibu umetoa matumaini mapya na kuongeza kwa kiasi kikubwa nafasi ya wagonjwa kupona pindi wanapowahi hospitalini.

​Mbinu za Matibabu ya Ebola

​Matibabu ya Ebola yamegawanyika katika makundi makuu mawili: matibabu mapya ya kibayolojia (specific antiviral treatments) na matibabu ya usaidizi wa mwili (supportive care).

​Tiba Maalum za Kingamwili (Monoclonal Antibodies): Shirika la Afya Duniani (WHO) kwa sasa linapendekeza matumizi ya dawa mbili kuu za kibayolojia zilizothibitishwa kuwa na ufanisi mkubwa dhidi ya aina ya virusi vya Zaire ebolavirus. Dawa hizi ni Inmazeb (mchanganyiko wa kingamwili tatu) na Ebanga (kingamwili moja). Dawa hizi hufanya kazi kwa kushambulia na kuzuia virusi visipenye au kuvamia seli za binadamu, na hivyo kupunguza kwa kiasi kikubwa uwezekano wa mgonjwa kufariki.

​Tiba ya Kurudisha Majimaji Mwilini (Rehydration Therapy): Kutokana na wagonjwa kupoteza kiasi kikubwa cha maji na madini kupitia kutapika na kuhara, kupewa maji ya kutosha ya kunywa (Oral Rehydration Salts - ORS) au kuwekewa maji ya mshipani (Intravenous fluids - IV) ni hatua ya dharura inayookoa maisha.

​Kusawazisha Madini na Sukari mwilini: Wahudumu wa afya hufuatilia kwa karibu viwango vya madini kama vile potasiamu, sodiamu, na kalsiamu, pamoja na kiwango cha sukari ili kuzuia mtikisiko wa ghafla wa mifumo ya mwili.

​Matibabu ya Dalili Pacha na Maumivu: Wagonjwa hupewa dawa za kushusha homa na kupunguza maumivu (kama vile paracetamol), dawa za kuzuia kichefuchefu na kutapika, pamoja na viatubio (antibiotics) ikiwa kuna maambukizi mapya ya bakteria yanayojitokeza kwa sababu ya kushuka kwa kinga ya mwili.

​Usaidizi wa Kupumua na Figo: Katika hatua za juu ambapo viungo huanza kufeli, mashine za kuongeza oksijeni au matibabu ya kusafisha damu (dialysis) hutumika kusaidia figo na mapafu kuendelea kufanya kazi.

​Hitimisho

​Upatikanaji wa matibabu madhubuti ya ugonjwa wa Ebola ni hatua kubwa ya kimapinduzi katika sekta ya afya duniani, ikithibitisha kwamba Ebola sio hukumu ya kifo tena ikiwa itagundulika mapema. Hata hivyo, mafanikio ya tiba hizi mpya yanategemea kwa kiasi kikubwa kasi ya utambuzi wa ugonjwa na utayari wa jamii kuwapeleka wagonjwa vituoni mapema kabla ya virusi havijaleta uharibifu usiorekebika kwenye viungo vya ndani. Ili kuendeleza mafanikio haya, ni muhimu kwa mataifa kuwekeza katika kusambaza dawa hizi za kisasa kwenye maeneo yaliyo hatarini, huku kukiwa na mafunzo endelevu kwa wahudumu wa afya ili kuhakikisha huduma hizi zinatolewa kwa usalama na kwa wakati.